Mag leren ook niet leuk zijn?

In de afgelopen maanden heb ik veel geleerd. Want ik heb een kas gebouwd in mijn achtertuin, als uitbreiding van mijn moestuinhobby.

Leerzame momenten waren er genoeg. Bijvoorbeeld toen ik de onduidelijke plaatjes uit de handleiding probeerde te ontcijferen. Of het moment dat ik de gevel in elkaar had gezet en ontdekte dat ik de profielen verwisseld had en weer opnieuw kon beginnen. Of toen ik ontdekte hoe snel een ruit in stukken barst.

Ik had ook plezier. Het grootste gedeelte van de bouwtijd zelfs. Maar dat waren vooral de momenten waarop ik lekker door kon werken en vooruitgang boekte. En de momenten waarop ik naar het resultaat keek en zag dat ik weer verder was gekomen. Niet de momenten waarop ik leerde.

Ik ben blij met wat ik geleerd heb, maar dat wil niet zeggen dat ik het leren zelf altijd leuk vond.

Onzekerheid bij de start van een training

Recent startte ik weer met verschillende nieuwe groepen trainers die het vak willen leren. Zo’n eerste dag is vaak spannend voor veel deelnemers.

De deelnemers worden zich gedurende de dag bewust van alles wat er nog te leren valt. Sommigen willen op de eerste dag alles perfect doen en balen als dat niet lukt. Anderen vergelijken zich met deelnemers die meer weten of meer kunnen. Sommigen willen zoveel toepassen op hun eigen trainingen dat ze niet meer weten waar ze moeten beginnen.

Ze zullen allemaal toegeven dat leren ‘goed’ of ‘nuttig’ is, maar leuk is een woord dat (nog) niet past.

Zeg niet dat leren leuk is

Zeg niet tegen mij, op het moment dat ik die gevel opnieuw monteer, dat leren leuk is. Je zou een chagrijnige grom van me krijgen. Zeg niet tegen je deelnemers, op het moment dat ze zich onzeker voelen, dat leren leuk is. In het beste geval vertellen ze dat je ongelijk hebt. In het slechtste geval zwijgen ze en gaan ze nog meer aan zichzelf twijfelen.

Zeggen dat leren leuk is, zorgt voor ‘vuil ongemak’. Naast het ongemak dat onze deelnemers al voelen, komt daar ook nog het oordeel bij dat er iets aan hen mankeert. Dat is echt niet helpend.

Erken dat leren soms lastig is

Onze deelnemers hebben behoefte aan erkenning. Erkenning voor de moed om een training of opleiding te volgen. Erkenning voor het ongemak dat, zeker in het begin, bij het leren hoort. Erkenning ook voor de weerstandgevoelens die ontstaan. Zeker als men verplicht iets moet leren omdat de organisatie dit vraagt.

Een nuance. Het leerproces zelf kan ook leuk zijn, maar dan gaat het vaak om dingen die al binnen onze interesses en vaardigheden liggen en die ons niet confronteren met dat we nu iets niet goed kunnen.

Focus op het resultaat van leren, want dat is wel ‘leuk’.

De belangrijkste motivatie voor het leren van nieuw gedrag is niet dat leren leuk is, maar dat het resultaat van het leerproces aantrekkelijk is.

Juridische regeltjes leren is niet per se leuk. Maar het is wel leuk als een inspecteur daardoor sneller, met meer zelfvertrouwen en minder gedoe achteraf zijn werk kan doen.

Assertiviteit leren is niet per se leuk. Maar het is wel prettig als jouw deelnemer daardoor meer dingen kan doen die deze zélf graag wil en niet langer de speelbal is van anderen.

Motiveer je deelnemers dus niet door te zeggen dat leren leuk is, maar motiveer hen door hen regelmatig te herinneren aan het uiteindelijke effectdoel van de training. Zorg dat jouw trainingen relevant zijn voor jouw deelnemers. Dat motiveert!

Hoe ging het verder na die eerste trainingsdag?

In één van de trainergroepen heb ik op de tweede dag een ACT-oefening gedaan (uit Acceptance en Commitment Therapie) waarin we al die negatieve gevoelens en gedachten benoemd hebben. Zonder oordeel. Het mag er gewoon zijn en hoeft niet vervangen of bestreden te worden. Alleen de herkenning van de ‘demons in our mind’ was al een opluchting. Met zelfspot en een grote glimlach benoemden we al die gedachten die ons dwars zitten.

Om ons vervolgens te focussen op het doel en het resultaat van de opleiding. Ondanks het ongemak gaan we gewoon door. We helpen elkaar als het lastig is. En we vieren iedere stap vooruit.

Gaandeweg wordt het ongemak vanzelf kleiner. De deelnemers voelen zich steeds veiliger in de groep. En de succeservaringen winnen het van de gevoelens van ongemak.

Dus…

Onze deelnemers hebben geen trainers nodig die krampachtig proberen alles leuk te maken of leuk te praten. Ze hebben trainers nodig die hun leer-ongemak verdragen en accepteren. Trainers die mét hun deelnemers door de leerkuil gaan om uiteindelijk de overkant te bereiken.

Wil je zo’n trainer worden?

Bekijk hier de NOBTRA-erkende Trainersopleiding

Of een korte train-de-trainercursus